شنبه , ۹ اردیبهشت ۱۳۹۶
اعلان

عایقکاری علت تفاوت مصرف انرژی ایران با جهان

عایقکاری علت تفاوت مصرف انرژی ایران با جهان

عایقکاری علت تفاوت مصرف انرژی ایران با جهان

عایقکاری علت تفاوت مصرف انرژی ایران با جهان

میزان مصرف انرژی در دنیای امروز برای كارشناسان و ناظران اقتصادی یكی از مولفه های ارزیابی عملكرد كشورها و دولت ها است. این شاخص از دو جهت مورد توجه قرار می گیرد؛ نخست از آن جهت كه حجم و مقدار انرژی مصرفی در مجموع واحدهای تولیدی یك كشور نشاندهنده تعداد واحدهای فعال، حجم عملیات تولیدی و با تقریب های مشخصی نشاندهنده حجم سرمایه گزاری های صورت گرفته است.

میزان مصرف انرژی در دنیای امروز برای كارشناسان و ناظران اقتصادی یكی از مولفه های ارزیابی عملكرد كشورها و دولت ها است. این شاخص از دو جهت مورد توجه قرار می گیرد؛ نخست از آن جهت كه حجم و مقدار انرژی مصرفی در مجموع واحدهای تولیدی یك كشور نشاندهنده تعداد واحدهای فعال، حجم عملیات تولیدی و با تقریب های مشخصی نشاندهنده حجم سرمایه گزاری های صورت گرفته است.

اما شاخص میزان مصرف انرژی از جنبه دیگری هم می تواند ملاك قضاوت در مورد وضعیت اقتصادی بنگاه ها و در سطح كلان یك كشور باشد؛ به این ترتیب كه با مقایسه میزان انرژی مصرفی و تعداد مصرف كنندگان این انرژی اعم از ماشین آلات تولیدی یا وسائل نقلیه می توان به سطح بهره وری در اقتصاد و صنعت و همچنین الگوهای مصرفی یك كشور پی برد. طبیعتا هر چه نسبت میان مصرف و مصرف كنندگان از بزرگی بیشتری برخوردار باشد ما با كشوری كم بهره تر مواجهیم و برعكس.

مصرف انرژی در ایران

در همین ارتباط یك موسسه تحقیقاتی بین المللی به نام موسسه «ماركت اوراكل» ایران طی تحقیقاتی نشان داده است كه تا پیش از اجرای كامل طرح سهمیه بندی بنزین، متوسط مصرف سوخت خودروهای بنزینی در كشورمان حدود ۱۱ لیتر در روز بوده است در حالی كه متوسط مصرف سوخت در كشورهای دیگر نظیر آلمان و ژاپن ۵/۲، در انگلیس ۵/۳، در فرانسه ۹/۱، در كانادا ۵/۶ و در كشور آمریكا ۳/۷ لیتر در روز است.

این تحقیقات نشان می دهد كه در صورت ادامه روند پیشین، هر ۱۰ سال یك بار میزان مصرف سوخت در ایران ۲ برابر می‌شود اما این نرخ رشد در مقیاس جهانی یك تا ۲ درصد بیشتر نیست و میزان سوخت مصرفی جهان در حدود هر ۴۰ سال یك بار ۲ برابر می‌شود. یعنی رشد مصرف سوخت در ایران در مقایسه با میانگین جهانی ۴ برابر بیشتر سوخت مصرف می‌كرده است. هم‌اكنون ۳ درصد سوخت های فسیلی جهان در ایران و توسط تنها یك درصد جمعیت جهان مصرف می‌شود و هر ساله بیش از ۳۸درصد از بودجه سالانه دولت ایران به یارانه بنزین و نفت و گاز اختصاص می‌یافت.

گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد كه مصرف سرانه انرژی در ایران نسبت به كشورهای توسعه یافته نیز بیشتر بوده است. متوسط سالانه انرژی در ایران در حدود۲۰۰ میلیون تن معادل نفت خام براورد می شد كه با این مقدار مصرف در رتبه یازدهم جهان قرار داشت. ‌آمریكا با مصرف ۲ هزار و ۳۰۰ میلیون تن معادل نفت خام در جای گاه نخست این جدول قرار گرفته و چین با ۲ هزار میلیون تن معادل نفت خام در رتبه دوم است. ایران بعد از برزیل و ایتالیا در رتبه یازدهم و اسپانیا با مصرف سالانه ۱۴۵میلیون تن انرژی در مقام چهاردهم قرار گرفته می گرفت. اگر مصرف سوخت كل كشورهای صنعتی را بر تعداد و خودروهای آنها تقسیم كنیم به ازای هر خودرو در اروپا روزانه ۲ لیتر و در ‌آمریكا ۴ لیتر بنزین مصرف می‌شود اما اگر این ضرب و تقسیم ساده را درخصوص كشور ایران صورت می دادیم به رقم مصرفی ۱۱ لیتر در روز برای هر خودرو دست می یافتیم.

باید به این نكته توجه داشت كه مصرف سرانه انرژی در ایران به ازای هر نفر بیش از ۵ برابر مصرف سرانه كشوری مانند اندونزی با ۲۲۵ میلیون نفر جمعیت، ۲ برابر چین با یك‌میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر جمعیت و ۴ برابر كشور هند با یك‌میلیارد و ۱۲۲ میلیون نفر جمعیت بود

رشد مصرف انرژی

مصرف سرانه انرژی در كشورهای در حال توسعه همچون تركیه، ‌هند، چین، هنگ‌كنگ، پاكستان، متوسط كشورهای آفریقایی و متوسط آسیا از ایران پایین‌تر است. مثلا در حالی كه پاكستان با ۱۵۹میلیون نفر بیش از ۲برابر ایران جمعیت دارد، مصرف انرژی این كشور ۶۶ میلیون تن معادل نفت خام در سال است. “اما ایران با جمعیت ۷۰میلیون نفری سالانه ۲۰۰ میلیون تن معادل نفت خام، انرژی مصرف می‌كند.”

مصرف سرانه انرژی در ایران پیش از اصلاح قیمت ها از متوسط مصرف سرانه در جهان حدود ۶۰درصد بیشتر است. به عبارت دیگر هر ایرانی به‌طور متوسط در طول سال ۶/۲تن معادل نفت خام، انرژی مصرف می‌كرد اما متوسط جهانی آن۶/۱تن معادل نفت خام است.از سوی دیگر طی سال‌های اخیر مصرف سرانه انرژی در كشورمان هر سال نسبت به سال قبل بیشتر شده است.

شاخص شدت مصرف انرژی

بر همین اساس و به این خاطر كه قدر مطلق میزان مصرف انرژی در بررسی ها نمی تواند به خودی خود ملاك درستی برای محاسبه بهره وری و آگاهی از الگوهای فرهنگی و مصرفی باشد، شاخصی به نام شدت مصرف انرژی تعریف شده است؛ شدت انرژی از تقسیم مصرف نهایی انرژی بر تولید ناخالص داخلی محاسبه می‌شود و نشان می‌دهد كه برای تولید مقدار معینی از كالاها و خدمات، چه مقدار انرژی به كار رفته است. با مقایسه این شاخص در سال‌های مختلف و میان كشورها می‌توان روند استفاده از منابع انرژی در فرایند تولید ملی كشورها را ارزیابی كرد.

البته این شاخص تحت‌تأثیر عواملی از جمله شرایط آب و هوایی، جغرافیایی و ساختار اقتصادی كه ارتباطی با مصرف بهینه انرژی ندارند، نیز قرار دارد.

مقایسه شاخص‌های انرژی ایران با دیگر كشورها نشان می‌دهد شدت مصرف انرژی در ایران بسیار بیشتر از متوسط جهانی و لازم است الگوی مصرف انرژی اصلاح شود.

تا پیش از آغاز مرحله اصلاح قیمت ها بیش از ۹۸ درصد عرضه انرژی اولیه كشور مربوط به حامل‌های انرژی نفت و گاز و بیشترین صادرات كشور بر نفت متمركز شده بود.

متوسط مصرف سوخت خودروهای موجود در ایران به ازای هر یكصد كیلومتر پیمایش ۷/۱۰ لیتر برآورد می شود در حالی كه این رقم در جهان ۵/۵ لیتر است.

مطابق تازه ترین آمارهای اداره انرژی امریكا، اواخر سال ۲۰۰۹ میلادی، ایران دركل جهان بالاترین میزان شدت انرژی را به خود اختصاص داده كه این معیار برای ایران ۱۷ برابر كشوری مثل ژاپن، ۸/۵ برابر اروپا، ۲/۱ برابر چین و ۲/۸ برابر كشورهای آسیای شرقی است.در واقع، مصرف انرژی در ایران برابر مصرف انرژی در كشوری با جمعیت ده برابر ایران است.

مقایسه آمار مصرف بنزین در ایران در سال ۱۳۵۵ با كشورهای تركیه و فرانسه نشان می دهد كه در آن زمان مصرف بنزین در كشور ما و تركیه تقریبا برابر و حدود۱۰ میلیون لیتر در روز بوده است. در فرانسه نیز در آن برهه مصرف بنزین ۶ برابر ایران بوده است; اما آمارها نشان می دهد با گذشت ۳۳ سال از آن زمان مصرف بنزین در فرانسه (در سال۱۳۸۸) معادل نصف مصرف این فرآورده در ایران است.

كشور یا گروهی از كشور ها تن معادل نفت خام / میلیون دلار
كشورهای توسعه یافته ۱۲۲٫۱
آمریكای شمالی ۱۳۷٫۸
ژاپن ۶۲
كره ۱۷۶٫۶
تركیه ۲۵۴٫۹
آسیا (بدون چین) ۲۵۲٫۹
آفریقا ۲۴۵٫۳
خاورمیانه ۳۶۱٫۱
شوروی سابق ۱۰۸۷٫۵
چین و هنگ كنگ ۳۸۶٫۲
هند ۲۵۹٫۴
پاكستان ۳۶۱٫۷
عربستان ۲۲۵٫۱
ونزوئلا ۲۹۸٫۶
ایران ۹۰۰
جهان ۱۷۰٫۶

 

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*